Yeni Yıl

Kim bu sorumlu içiciler? Kim dedim! Bir adım öne çıksın. Sorumlular bulunsun. Sorunlular beri gelsin :)
Tamam bu konuda konuşması gereken son kişilerdenim lakin tecrübelerimi paylaşmak isterim. Maddeler halinde sayalım;

Sofranızda mutlaka dostlar olsun, kadim dostlar;
Yavaş için, keyfini çıkartın, ne içtiğinizi anlayın;
Bol su tüketin, içilen şaraba eşit miktarda su içmeye özen gösterin;
Hep ye, hep iç olmaz. Arada durun, bir es verin. Sohbet edin;
Baktınız çakırkeyif mertebesinin eşiklerindesiniz yüzünüzü yıkayın, çıkıp hava almak gibi bir hataya düşmeyin, mahalden ayrılmayın :)
Hava alma konusunu ayrıca izah edeceğim şimdilik devam;
Şarap içiyorsanız şarap ile devam edin, gecenin sonunda likör veya daha ağır minik bir kadeh eklenebilir;
Su için, evet tekrar ediyorum :)
Tatlı faslında dikkat edin, tatlıya geçerken kendinizde olun zira meyveler veya tatlılar ile tüketilecek şaraplar muhtemelen şeker oranı yükseklerden olacaktır. Dikkat gerektirir. Anlamazsınız ne olduğunu :)
Şayet bulunduğunuz yerden ayrılmak durumundaysanız dışarı çıkmadan ayılmış olun. Hava alma konusu izah edeceğim demiştim. Bilinenin aksine temiz hava sizi ayıltmaz. Hareket etmek ayıltır. Dolayısı ile biraz iyiyim diye dışarı çıkma daha kötü olacaksın. Çıkarsan da bolca yürü, enerjin varsa koş :) Kimse garipsemez yeni yıl kutluyoruz.

Uyumadan önce de içebildiğin kadar çok su iç, sabah daha iyi bir durumda olursun. Evet efenim, her içtiğimde itina ile çok tükettiğim için tecrübem boldur. Feyz alınız, çok içiniz :) Mutlu yıllar…

Noel Baba bile Paşaeli içiyor :)

Efenim sonunda vakit bulup yeni yıl kutlamalarında içilmesi farz olan şarapları saymaya başlıyorum. Her şarap severin mutlaka tatması gereken nimetler. Bir nevi yıl sonu değerlendirmesi. Beyazlar ile başlayalım.

Her yılbaşında hindi veya ağır yemekler tüketenlerdenseniz bu sene deniz ürünlerini tavsiye ederim. Gece uzun, şarap bol. Elbet kırmızı ete veya hindiye sıra gelir. Yılbaşı akşamı sofrada bulunması gereken beyazlar:

Paşaeli Sıdalan
Paşaeli Klorko
Paşaeli Yapıncak

Ne yapıyoruz? Sadece birini değil hepsini alıyoruz. Beyaz şarap candır :) Al al ciddiyim. Çekinme yani. Gecenin beyazlarını bunlarla kapatabilirsin.

Gelelim kırmızı tavsiyelerimize.

Evvela Kavaklıdere Prestige Boğazkere;
Akabinde Likya Boğazkere ve yerli üzüm içermemesine rağmen tatmanızı istediğim Şato Nuzun ile Likya Pinot Noir. Madem yerli üzümden çıktık uygun fiyatı ile tavsiye olunacak bir diğer güzel de Turasan Seneler.

Şimdi canım bak, ben şaraptan anlamam. Deli gibi içerim :) Çoğu şarap severin aksine şarap sarhoşluğuna bayılırım. Konu yeme içme olunca keyfim yerine gelir. Sirke olsa fark etmez. Mühim olan sağımda solumda kimin olduğudur. Şerbet niyetine yudumlarım. Kuru ekmek ve bozuk üzüm suyu ile ziyadesi ile eğlenirim. Amma velakin geçmiş yıllarda tavsiye ettiğim şarapların ilerleyen dönemde ödülleri topladığını da söylemeden edemeyeceğim. İyi sallıyor, güzel tutturuyorum yani :)

Başka kırmızımız yok mu? Elbette var. Devam etmeden yerli üreticiye küpe olsun. Birlik olun kardeşim. Abuk sabuk fiyatlar ile tüketiciye hayal kırıklığı yaşatmayın. Yabancı şaraplara yönlendirmeyin. Pahalı şarap satma sevdası ile bindiğiniz dalı kesiyorsunuz. Evvela yirmi lira altında adam gibi şarap üretin. Sonra burnunuza estetik yaptırırsınız :) Kaldırmak babında hani.

Ne diyordum? Kırmızı mı? Çekinmeyin. Bu sene kimseye laf etmiyorum. İthal şarapları deneyin. 30 liradan fazla vermeyin şişesine. Hadi bilemedin 35 olsun. Bakın bakalım bizimkilere kızmakta haklı mıyım :)

Pembeleri de unutmamak gerek. Paşaeli Çalkarası… Dur, dur. Ne var? Evet Paşaeli. Yakından uzaktan bir ilişkim bulunmuyor. Hemen taş atmayın kafama. Tanımam etmem. Takdir eder, tavsiye ederim. Her evde bulunmalı :) Bak şimdi. Nereden bulacağım, nereden alacağım diyorsun değil mi? El cevap: http://www.onlinesarap.com/roze/yerli-pasaeli-calkarasi-roze-2010.html

Çekinme ver siparişi. Tahmin ettiğinden daha erken elinde olacak. İkinci pembemiz Selendiden geliyor: Gülpembe! Evet. Adından dolayı listeye dahil ettim. Örnek olsun.

Geçelim tatlılara.
Pamukkale Zarif ve illaki beyazı. Aman dikkat 8-9 liralık bu şarabın 20 liraya kadar satıldığına bizzat şahit oldum.
Kayra Tılsım elbette beyaz. Aynı şekilde 9-10 liradan fazla vermeyin.

Eeeee kahve ile geceyi kapatmak gerek değil mi? Ne diyoruz? Elbette Diren Mahlep. Diren market raflarında boy göstermeye başladı. Hiç çekinme. Diren etiketi varsa at sepete gitsin. Asla mahcup etmez. Bak unutuyordum. Küp Vişne, bol buz nefis keyif.

Şampanya merak ediyorsun değil mi? Adını takdir edip fiyatına burun kıvırdığım bir şampanyamız var aslında. Lakin alenen hedef göstermeyeyim. Kendi halinde yaşayıp gitsin :)

Acizane tavsiyem Altın Köpük yönünde. Yemeğe başlamadan damak gıdıklamak için birebir :) Şampanya konusunda farklı bir tercihin olacaksa yerliler ile vakit kaybetme. Uzak diyarlardan gelen köpüklülerin hem fiyatı uygun hem de evlere şenlik lezzette.

Aslında daha sayacak çok şarap var amma velakin bunlar nispeten ulaşılabilir olanlar.

Afiyetler diliyor, mutlu yıllar olsun diyorum efenim. Başlasın kutlamalar. Evet. Erkenden başladım. Dolduralım kadehi.

Çirkin Balıklardan İskorpit ve Dülger

Balık mevsiminde güzide balıklarımızdan sohbet açmaya devam ediyoruz. Yandaki fotoğrafa iyi bak. Güzel balık değil mi? Aman tipine aldanıp burun kıvırma. Nimettir. Nimetle şaka olmaz. Gayet leziz ve latif olur. Türlü taamın tarik-i amel ve tabhlarını beyan etmekten ayrı bir keyif aldığımı bilmeni isterim. Eser miktarda eski dilimizden kelamları da zikrediyorum ki yakında başlayacağım yemek tariflerine yabancı kalmayasın. İdman eylemiş olasın. Hadi uzatmadan geçelim çirkin balık almanın inceliklerine.

Evvela bu balıkların tezgahlarda nadiren boy gösterdiğini bilmende fayda var. Lakin az görülmeleri seni yanıltmasın. Bizim memlekette düzgün balıkçı bulmak güçtür. Sürekli müşterisi veya yakın tanıdığı değilsen, hatırı sayılır bir muhteremin tavsiyesi ile gitmediysen işin zordur. Benim gibi o tezgah senin bu tezgah benim tadında gezinip duruyorsan tavsiyelerime ihtiyacın olacak. Sözü bilerek uzatıyorum zira nadir balıkları almak ustalık ister. Bu balıklardan alırken pazarlık yapmak farzdır. Olmazsa olmazdır. Ayaküstü yanağından makas alıverirler. Ederinden fazlası ödenmiş balık tadından çok şey kaybeder. Gelelim bilmen gereken ikinci konuya. Evet, bu balıklar az bulunur amma meraklısı da azdır. Yani çekinmeden pazarlık yapabilirsin. Emin ol bir kaç gündür tezgaha çıkarılıyor lakin kimse fiyatını dahi sormuyordur. Tek tük sorana da öyle bir rakam söylerler ki arkasına bakmadan kaçar. Esnafın emeğini hiçe saymak, balığın hakkını vermemek gibi bir niyetim bulunmuyor. Yeni yetme bitirim esnafın, tuttuğumuzu öpelim kumpanyasına dahil olup başrol oynamanı istemiyorum o kadar. Çirkin balıklar söz konusu ise sonuna kadar zorlayabilirsin.

Yeni yetme bitirim esnafın, tuttuğumuzu öpelim kumpanyasına dahil olup başrol oynamanı istemiyorum o kadar. Çirkin balıklar söz konusu ise sonuna kadar zorlayabilirsin.

Örneğin bir Dülger, bir İskorpit efenime söyleyeyim bir Mıgri söz konusu ise emin ol fiyat pazarlığa açıktır. Bu arada Mıgri görürsen pazarlık filan etme. Direk beni ara :) Afiyetle birlikte yeriz. Sen şimdi onu yapmayı da bilmezsin. Lakin ben sana çirkin balıklardan Dülger nasıl yapılır yarın aktarıyor olacağım. Dülger dediğin çirkin mi çirkin, kocaman boyuna rağmen eti az mı az, temizlemesi zahmetli mi zahmetli bir balıktır. Kim alır yer bilinmez. Uğraştığına değmez :) Pazarlığı bu bilgiler ışığında sürdürebilirsin. Günümüz fiyatları ile kilosunu 15-20 liraya alıyorsan uygundur. Mümkün olduğunca iri olmasına da dikkat et. Toparlamak gerekirse. Çirkin balıklar lezzetlidir. Lezzetlidir ve az bulunur diye tadını kaçırmamak, fiyatları uçurmamak gerekir. Bunlardan tenavül buyuran üç ay fazla yaşamıyor. Üstelik benim gibiler bu tür nimetlerin fiyatını yükselten densizlere bol rahmet okur. Kork gazabımızdan. Kılçık takılır kalır boğazına maazallah :)

Hastasıyım. En evlasıdır :) Çiçeksidir :)

Çiçeksi, nasıl bir kelamdır bu böyle :) Yani içinde hem çiçek var ama gibi değilmiş de içeriyor. Ne anlatıyorum ben? Bu sefer ben de anlamadım. Dur baştan alalım.

Çiçek mi? Kokar tabi, şarap çiçekte kokar… Olmadı, olmadı tekrar deniyoruz.

Çiçek? Biri bana çiçek mi dedi? Çiçeğim benim :) Bu ne be! Mahalle delikanlısı kıvamında oldu. Hatırlasana bakkal önündeki delikanlı ağabeyleri, bir an anımsamadın mı? Çiçeeeğümmmm naperrrr!

Peki, anladım sen bizim muhitlerde serpilmemişsin. Ne yani sizinkiler zatıâliniz nasıllar, sabah şerifleriniz hayrolsun diye mi konuşurdu :)
Çiçeğim benim. Bak şimdi. Çiçeksi ne demek izah edemedim. Yani aciz kaldım bir kelime karşısında. Şarap denen kaygan zeminde yürümeye başladıysan ilk adımlarda dikkatli olman gerek. İlerleyen günlerde hızlı yürümeye hatta koşmaya başladığında hayat kolaylaşır. Mesela ben, şarap gibi kaygan bir zeminde topuklarım yumuşak yerime değene kadar depar atabiliyorum. Maraton dahi koşarım çiçeğim benim. Çiçeğimsi! Sen nelere kadirsin. Bak böyle kelimeler senin can simidin, yapış bunlara, doldur ceplerine, cebinde kelamlar ile şarap tatmanın keyfi bir başkadır.

Şarap denen kaygan zeminde yürümeye başladıysan ilk adımlarda dikkatli olman gerek. İlerleyen günlerde hızlı yürümeye hatta koşmaya başladığında hayat kolaylaşır.

Toparlıyorum tamam. Yani burada demek istiyorum ki;
Çiçeğimsiiiii;
Baharatımsııııı;
Mineralimsiiiii;
Topraksıııı salla gitsin, oh ne ala boş buldun meydanı :) Sevgili başbakanımızın söylemlerinden dilime dolanan bir kelam ile devam edeceğim. Velev ki şarap çiçek kokmuyormuş lakin sen çiçek kokusu olduğunu iddia etmişsin. Ölmezsin len korkma :) Haa ama sen şimdi bu yazıyı okuyan şanslılardan olduğun için cezan hafifler. Çiçek kokuyor demedin ki sen. O kadar ipucu verdim sana. Ne diyecekmişsin? ÇİÇEKSİ kokular alıyorum diyeceksin. Sondaki –si eki mühim, çiçeksi koku dedin mi iş değişir. Hadi yeter, tamam. Bir önceki kokulu yazımda çiçeksi ve baharatlı kokulara değineceğim demişim. Verdiğim sözü tutayım diye iki şişe arasına bir yazı sıkıştırıyorum. Bak kıymetini bil çiçeğim, canımsın.

Ne diyecekmişsin? ÇİÇEKSİ kokular alıyorum diyeceksin. Sondaki –si eki mühim, çiçeksi koku dedin mi iş değişir. 

Çiçeksi kokular neler olabilir ki?

Evvela hepimizin yakinen tanıdığı gül olabilir. Menekşe olur, portakal çiçeği bulunur. Aklıma gelmişken. Sen hiç sardunya kokladın mı sardunya? Sardunya dahi eksik olmaz. Peki başka? Hafızanda çiçek ile ilişkilendirdiğin tüm kokular olabilir. Ne diyoruz? Çiçeksi! Çiçeği andırıyor da olabilir, kişiyi kandırıyor da olabilir lakin kokunun çiçeksi olduğu yoğun ısrarlar ile kanıtlanabilir. Bak sana bir örnek:
“Çiçeksi kokular alıyorum. Sanki böyle, nasıl desem… Çocukluğumda dedemin bahçesinde vardı bu çiçeklerden. Küçük, pembe böyle, hatta yeni sulanmış. Çim kokuları ile karışmış.” Sen ne yaptın müdür? Dağıttın milleti :) Tam bu noktada uzaklara dalınır, dalgın gözlerle kadehe bakılır ve eklenir: “Çocukluğum geldi aklıma…” Akabinde koca bir yudum alınır. Yanı başında Baküs’ün oğlu hatta Robinsonların CanCik* olsa çiçeksi kokular almıyorum ben diyemez. Kayar da düşer maazallah, tü tü tü :)

Sırıtma. Hangi şarap kursunda bu bilgileri verirler sanıyorsun. Mezun olduğun gün misinaya mantar bağlayıp boynuna geçireceğim. Hadi devam edelim.

Baharatlı kokular neler olabilir?
Salla yahu sıradan. Ne olacak, ne bekliyorsun? Senin bir şaraptan beklentin nedir?
Karabiber olur, kekik, meyan kökü, karanfil olur. Hayır, burada bahsettiğim işkembecide ağzına attığın karanfil. Anlaştık mı? Şimdi bana taze karanfil ile farkını anlattırma :) Uzatmadan kapatıyorum konuyu. İlerleyen günlerde tekrar açarım koklarız. Afiyet olsun çiçeğimsimmm benim :)

Asma Biti etkileriy -miş :)

Asma Biti 1970’li yıllarda bağcılığımıza büyük zararlar vermiş. 1850’lilerde Amerika’dan getirilip Avrupa topraklarına giren asmalar sayesinde Asma Biti hızla yayılmış. İroniye bakar mısınız efenim. Avrupalı yıllarca şarap üretimini kendi tekelinde tutmaya çalışmış. Birçok yenidünya üreticisini ve Amerika’yı hor görmüş. Sonunda Amerika’dan gelen asmalar Avrupa bağcılığına ciddi zararlar vermiş. Üstelik 10-15 yıl gibi kısa bir sürede şarap sıkıntısı yaratacak kadar vahim günler yaşanmış.

Peki, bu hainden kurtuluş nasıl olmuş?

İroniye bakar mısınız demiştim. Asma Biti mücadelesinde en büyük destek yine Amerika’dan yani Asma Biti’ne dayanıklı anaç asmalardan gelmiş. Amerikan asma anaçları Asma Bitine karşı dayanıklı olduğu için bir nevi kahraman olmuş. Hikmetinden sual olunmuyor. Zararın geldiği yerden çözüm de gelebiliyor efenim :) Velhasıl bu meretin etkileri bizim memlekette de görülmüş. 60’lı 70’li yıllarda epey can sıkmış. Günümüzde de hortladığı oluyormuş lakin eskisi kadar aciz kalınmıyor sorun çözülebiliyormuş.

Hastalıklar ilgimi çekmediği için konu hakkında daha fazla densizlik edemeyeceğim. Meraklılara aşağıdaki adresleri ziyaret etmesini öneririm:

• Sessizbahce.org
• Bodrumbaglari.com
• Vinografi

Meyvemsi Kokular

Şarap tadımı yazı dizimiz devam ediyor. Burun ve koku konusunu etraflıca ele alacağımızdan bahsetmiştim. Devam ediyoruz efenim. Şarap bozuk üzüm suyudur ve bozulmuş her şey gibi kokar. Sekkaremiz* üzüm suyunu adabı ile bozmuşsa şarabımız da hoş kokulu olacaktır. Beceremediyse vay halimize efenim. Ne dedik? Koku konusunda cesur ol ve salla gitsin. Şaraptan alınabilecek kokular için hazırlanmış tablolar vardır. Temel kokulardan alt kokulara doğru genişleyen bir yelpaze gibi düşünebilirsin. Koku çarkı diye de biliniyor. Bir de koku takımları vardır ki hiç girmiyorum bu konuya. Şarap kurslarında fiyakalı çantalarda minicik şişelerde bulunan bir takım kokulara rastlarsın. Evet, insanlık koku üretme konusunu çözmüş durumda. Şimdilik topraktaki mineralleri meyveye çeviremiyoruz. Emin olun yakında topraksız bağ kuracaklar ve kafalarına göre tat ve koku vermenin yolunu arayacaklar.

Gelelim bir şaraptan alabileceğimiz kokulara. Sallarken size yardımcı olması hatta burnunuzun sizi yanıltmadığını anlamanız için kılavuz olabileceğini düşünüyorum.

Meyveli kokulardan başlayalım ki işimizi kolaylaştırmış olalım. Şayet herhangi bir meyve kokusu aldığınızı düşünüyorsanız tanımlamaya çalışın. Şu tanımlar size yardımcı olacaktır:
Ekşi, yabani, ağaç meyveleri, tropik meyveler, kurutulmuş meyveler gibi. Bunlardan birine uymuyorsa çok yorma kendini. Meyvemsi der geçersin. Bir genelleme yapmak gerekirse genç şaraplar taze meyve kokuları barındırır, yaşlıca olanlar ise kuru meyveleri anımsatır diyebiliriz. Dedim gitti hatta :)

Peki, efenim devam edelim. Mesela ekşi meyve kokuları alıyoruz. Nedir bunlar?
Elbette en başta limon akabinde greyfurt ve unutmadan yeşil limon, ne sandın? Limon ile yeşil limon arasında fark olmadığını mı? Ek bilgi olarak verelim şayet portakal kokusu aldığını düşünüyorsan bunu portakal çiçeği olarak adlandırmam daha yerinde olur. Meyvelerden sonra çiçeksi kokulara değiniyor olacağım. Bir ipucu daha verelim. Bir kokuyu keşfettiğini düşünüyor ve tek başına değilsen hemen açık etme. Mesela limon kokusunu yakaladıysan evvela “Hımmm ekşi meyve kokuları alıyorum.” Diyin ve burnu kadehe daldırın. İki nefes daha çekip kendinden emin bir şekilde “LİMON” diye böğürün veya efendi efendi “Sanırım limon.” Olarak tanımlayın. Şaraptaki kokuları keşfetmek bir oyundur. Nasıl oynayacağına sen karar ver.

Ağaç meyveleri demiştim. Limon örneğinde olduğu gibi kokusunu aldığınız meyve ağaçta yetişiyorsa ne diyoruz? Ağaç meyveleri. Badehu* meyvenin adını açık ediyoruz. Neler olabilir bu meyvelerimiz? Mesela elma, armut, erik, kayısı, şeftali… Şeftali diyince aklıma bir fıkra geldi. Şef Tali adında bir adam varmış ehi ehe he. Len bi git deli. Şaka yaptım yahu tamam gel anlatmıyorum. Ne demiştim şeftali, karadut, vişne, kiraz gibi meyveler olabilir. Yaşlı şaraplar kurutulmuş meyve kokularını daha sık barındırır demiştik. Bunlar neler olabilir şöyle bir bakalım. Kuru incir, kuru erik ve kuru üzüm yeterli olacaktır. Ha sen dikkat eder yakalarsan bu kategoride hurmayı da sayabilirsin, reçellere girebilirsin. Sonuç olarak reçeli yapılan bir meyve de tazesine göre farklı bir kokuya sahiptir. Bir şekilde tazeliği elinden alınmış ve ölmesi geciktirilmiştir. Yaşlı şarabın durumu nedir? Bir ayağı çukurda ve gözü toprağa bakmaktadır. Şarap yaşlandıkça kuru meyve ve topraksı kokular artacaktır.

Meyvemsi kokuları tropikal olanlar ile sonlandıralım. Tropikal meyveleri saydıracak mısın bana şimdi. En basit hali ile ananas diyeyim sana. Ananasımsı böyle muz gibi efendime söyleyeyim kavun gibi kokular alıyorsan hiç korkma. Tropik meyveler diye salla gitsin.

Kokulara bir süre daha devam edeceğiz. Bir sonraki yazımızda çiçeksi ve baharatlı kokulara değineceğiz. Ben de son kadehi yuvarlayıp huzurundan ayrılayım. Hadi eyvallah :)

Burun Kadehe

Cesur ol. Sok burnunu kadehe. Kadehi yarıya kadar doldurduysan o senin kendi izansızlığın. Üçte biri kadar doldurman kâfidir. Şöyle kadehi biraz çevir. Şarap semazen misali biraz dönsün. Döndükçe açılır, kokular saçılır. Cesur ol. Daldır burnunu kadehteki boşluğa. Sok, sok adabı ile doldurduysan değmez burnun şaraba. Fazla doldurduysan da dert etme yahu içiver bir yudum. Çevre sakin olsun. Yemeğin ortasında, mangalın yanında filan koklama şarabını. Şarap tatmak ile şarap içmek arasında farklar var. Dikkatli ol. Kısa ve hızlı nefesler al bakalım. Alabildin mi kokuları? Alamadın mı? Bu sefer derin bir nefes dene, olmadı derin nefes alırken hafif ağzını da arala. Hepimizin bir koku alma yöntemi var. Derin nefesler ile farklı, kısa nefesler ile farklı kokular alanımız var. Av köpeği gibiyiz bir nevi :)

Kokunun önemli olduğundan bahsedip duruyorum. Peki, ya hoşunuza gitmeyen bir koku varsa, hoşuna gitmeyi bırak iğrenç kokuyorsa. Bozmayın efenim kendinizi. İnat edin. Bu kötü kokunun ne olduğunu keşfedin. Daha önce almadığınız bir kokuysa hafızaya kazıyın. Çevrede işi bilenler varsa bu kokunun sebeplerini öğrenin. Kokunun ne olduğunu anlamadan fikir beyan etmekten kaçının. Defalarca koklayıp bir şey söylememeniz işi bilmediğinize değil derinlerde yakalamaya çalıştığınız gizli bir koku peşinde olduğunuza işarettir.

Unutmayın. Bazı kokulara siz de şaşıracaksınız. Tütün, mazot, yanık kibrit ve daha nice kokunun kötü değil, tatmakta olduğunuz şarabın vazgeçilmez bir özelliği olduğunu anlayacaksınız. Elbette hepimizin hem fikir olduğu felaket kokular ile karşılaşma şansınız da var. Ben bu tür facialar ile çok az karşılaştım. Üzücü olan her faciayı ne umutlar ile açtığım pahalı şaraplar yaşattı.

Son bir not efenim. Şarap asla sevgilinizin parfümü, yumoş veya vernel gibi kokmaz :)

Tarsus Çatalburun

Şarap tadımı yazı dizimiz devam ediyor :) Şarap virüsü dilinize değdiyse vay halinize. Virüsün sizi ele geçirmesini istiyorsanız âcizane tavsiyem Çatalburun olmanızdır.

Hemen bir itiraf ile başlayalım. Şarap ile ikinci tanışmamdan yani gerçekten keyfini çıkartmayı öğrenmemden kısa bir süre sonra memleketteki pek çok kıdemli ile bir araya gelme şansım oldu. Henüz kösele gibi bir damak ile pek çok tadıma katıldım ve densizliği elden bırakmadım. Hayranı olduğum ve pek sevdiğim Jean Luc “Ne kokusu alıyorsun bu şarapta?” diye sorduğunda koku yok ki diyememiş “Elma! Yeşil elmaaaa!” diye sallamıştım. Kural bir. Cesur olun lakin işi bilenler varken çok konuşmayın :)

Evet, şarap tadımında söz bana geldiğinde itina ile salladım. Öyle böyle değil. Sallamak ile kalmadım ısrarcı ve ikna edici bile oldum. Neyse ki artık hayal gücümden ziyade burnuma başvurabiliyorum. Çatalburun olma çabama çok şey borçluyum. Üstelik bu çabanın ömür boyu sürecek olması da ayrı bir keyif.
Gelelim Çatalburun olmanın esaslarına;

• Koklayın, evet, her şeyi koklayın;
• Yürürken koklayın, alışveriş yaparken koklayın, yemeden önce koklayın;
• Yemek yaparken koklayın;
• Denizi, ormanı, ağacı, taşı, bardağı, buzu, dolabı, dün giydiğiniz çorabı koklayın;
• Benzini, dizeli, asetonu, uhuyu, lastiği, yanmış kibriti, yeni açılmış kalemi koklayın;
• Margarini, tereyağını, kızgın tavaya atılmış margarini veya tereyağını koklayın.

Şayet komşunun yumurtasını nasıl pişirdiğini tahmin edebiliyorsanız Çatalburun olma yolunda ilerliyorsunuz demektir. Bir lokantanın önünden geçerken salça kavrulduğunu, üstelik un ve tereyağı ile kavrulduğunu anlıyorsanız Çatalburunluk hayatınızdaki en güzel oyunlardan biri olmuş demektir. İnanın kendiniz ile oynadığınız bu oyun asla son bulmaz ve her zaman keyif verir. Yediğiniz lezzetli ciğerin neden diğerlerinden farklı olduğunu anladığınızda ve “Ustaaaa kişniş mi var bunun içinde?” dediğinizde ustanın gözleri parlıyorsa oyunun en güzel aşamalarındasınız demektir. Oyun asla bitmez :) Pamuk şekeri kokusunu hatırlayanınız var mı? Umarım gün gelir bir şarapta rastlarsınız ve beyninizin kayıt gücüne şaşıp kalırsınız. Koklayın, koklayın, koklayın. Çatalburun olun. Afiyetle efenim :)

Burun Yanılmaz. Asla :)

Efenim sürekli takip edenler Selami Şahin ve Ahmet Selçuk İlkan hayranlarından olduğumu biliyorlardır. Bir kadeh buzlu Mahlep eşliğinde Gözler Kalbin Aynasıdır dinliyorum. Bir önceki şarap tadımı yazımızda görünümün önemsiz olduğundan bahsetmiştim. Yani gözler kalbin aynası olabilir lakin gözlerin gördüğü renk, şarabın ancak kapı komşusu olur. Şarap dünyasında burun, gönül dünyasındaki gözlerin yerini alabilecek kadar önemlidir. Güzel kokular aldığınız bir şarap yüksek ihtimal ile damağımızdan da aynı hoşlukta akıp gidecektir. Bilmemiz gereken önemli bir nokta daha var. Her güzel kokana güvenmemelisin. Konuyu dağıtmadan toparlayalım. Şarap ne kadar lezzetli olursa olsun kötü bir koku değerinden çok şey kaybettirir.

Öncelikle mühim olduğunu düşündüğüm bazı bilgileri aktarmak isterim. Şarap virüsüne yakalanmışsan veya bu yönde çaba sarf ediyorsan hemen başlaman gerek. Neye mi? Koklamaya.

Koklamak. Koku.

Konu koku olunca aklıma Patrick Suskind ve leziz romanı Koku geliyor. Okumadıysan bir zahmet diyorum. Yakın zamanda filmini de izledim. Gayet güzel. Şimdi efenim şöyle bir düşünürsek kötü koku karşısında hepimizin benzer tepkiler verdiğini kabullenmemiz zor olmayacaktır. Burun yanılmaz. Fakat burun var, burun var. Burunun bağlantıda olduğu beyin var. Yani işler yine karışık. Nasıl damaktan damağa fark varsa burundan buruna da fark olacaktır. Burunların birleştiği tek ortak nokta kötü kokudur. Neyse ki benim gibi yeni yetme şarap severler çok şanslı. Teknoloji o kadar gelişti ki artık kötü kokan bir şarap yapmak marifet istiyor. Yine de bizim üreticilerimiz bu konuda dünya rakiplerinin en az 20 yıl önünde koşuyor :) Haksızlık etmiş olmak istemem. Adı sanı bilinen, hepimizin aşina olduğu markaların böyle vahim hatalar yaptığına ben şahit olmadım. Kısa sürede çok farklı şarapları tatmaktan ziyade tüketen bir densiz olduğum için koku konusunda pek çok markamıza kefilim. Başarılılar efenim. Burnunuz tıkamanız gerekmez.

Az önce ne dedik. Koklamaya başla. Evet, emin ol bugüne kadar kokmadığını düşündüğün her şeyin bir kokusu var. Şayet zaten iyi bir koklayıcı olduğunu düşünüyorsan bir sonraki yazıyı olduğu gibi es geçebilirsin. Şarap tadımı yazı dizimiz uzunca bir süre devam edecek. Koku bu dizinin en çok ele alınan konusu olacak. Dolayısı ile bir sonraki yazımızda iyi bir koklayıcı nasıl olunur. Koklayıcı olmak nedir, ne değildir üzerine ahkâmlar keseceğim. Bir kaç gün içinde Tarsus Çatalburun Av Köpeği başlıklı yazımızda görüşmek üzere. Afiyet olsun, yarasın :)

Şarap ve Görünümü

Konu şarap olunca detaylar bitmez, detayları dert edenler eksik olmaz. Benim zerre kadar umurumda olmayan renk meselesi hep gündeme gelir. Efenim bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde insanlık şarap yapar içermiş. Teknik imkanların yetersizliği sebebi ile renkleri pek kötü olurmuş. Elbette saygı duyulası devasa şarap dünyamızın sürekli gelişmesinin en büyük nedeni ciddi anlamda ticari bir meta olması. Dolayısı ile fark yaratmak adına, diğerlerinden bir adım öne geçmek maksadı ile denenmedik yöntem, atılmadık takla kalmamıştır. Şarabı soğutup tortuların dibe çökmesini sağlamak, filtrelemek de bu yöntemlerden bazıları. Tahmin edersiniz ki yapılan her işlemin bir maliyet olacaktır. Bu maliyeti şarap fiyatına yansıtmak gerekir. En berrak şarabı ben üretiyorum tantanası ile bir süre satışları parlatabilirsin lakin kimsenin eli mantar toplamaz. Onlar da yapıverir senin yaptığını. Velhasıl şarap dünyası değişmeden, icat çıkarmadan duramaz. Üç beş icat ile bizler de katkımızı eksik etmesek ne iyi olur.

Hadi uzatmayalım geçelim renk meselesine. Hani şu meşhur şarap uzmanları puan verirler ya, hah işte onlar bile renk konusuna çok takılmaz. Yüzde beşlik bir etkisi vardır rengin. Özetle çok dert etmeniz gerekmez. Hayır bir de benim anlamadığım şarabın rengini tarif etsen ne olur yahu. Kimin ne işine yarar yani? Alı al moru mor, zift karası, bal sarısı, röfleli yeşil, seksenlerin meçli saçı misali… Pöff… Hocam sen ne diyorsun yahu? Kardeşim bu memlekette masa örtüsünün rengi koyu diye ceketin kollarını sıvayıp bembeyaz gömleğini fon eyleyen insanlar var. Şaka değil. Bir de bana densiz derler.

Her neyse efenim toparlamak gerekirse. Göz ucu ile şarabın rengine bakmanızda fayda var. Bir süre sonra renklerin nasıl da farklı olduğunu görmeye başlıyorsunuz. Şarabın ihtiyar olduğunu renginden dahi anlayabiliyorsunuz. Lakin bu konuya fazla takılmamanızı öneririm. Elbette rengi ile öne çıkan bazı şaraplar aklınızda kalabilir. Eğer bir şarap sizi rengi ile etkilediyse, kadehteki duruşuna, şişeden süzülüşüne hayran olduysanız bir iki puan vermenizin hiç sakıncası yok. Yakın zamanda içtiğim Kalecik Karası Beyaz rengi ile de beni etkilemişti örneğin. Hatta menekşe moru diyebileceğim rengi ile Fransızların Burgonyasından gelen bir güzelde de aklım kalmıştır. Lakin her iki şarap için de söylenmesi gereken en önemli şey inanılmaz lezzetli oldukları. Gereksiz bir konu için fazla kelime sarf ettim, senin de vaktini çaldım. Şarap tadımı konusuna devam edeceğiz efenim. Ben bir iki kadeh daha içip sızmayı planlıyorum :) Afiyetle…

Dikkat, Yavaş :)

Bir önceki yazımızda devam edeceğiz demiştim. Tahmin edeceğiniz gibi üçüncü kadehten sonra yazmayı bırakıp şarabın keyfini çıkartmaya başladım. Güzeldi. Bu sefer konudan konuya atlamadan, başlıkla alakasız sohbetler açmadan temel şarap tadımından bahsedeceğim. Her zaman söylerim ve tekrar ediyorum. Ben şaraptan anlamam ve tadım işini öğreneceğiniz son kişi benim.

Hepimiz sürekli birçok şey içiyoruz. Ayran, çay, kola, kahve, bitki çayları, soda, su ve hepsi ağzımızdan geçerken tatlarını alıyoruz. Şayet şarap virüsüne yakalanmamak istiyorsan diğer sıvılardan ayrı tutmana gerek yok. İç gitsin. Fakat amacın gerçekten şarap tatmaksa okumaya devam etmelisin. Şarap denilen güzel nimet diğer içeceklerden daha karışık bir konu ve sen beyaz peynir tadabiliyorsan şarap da tadarsın. Peynirin lezzeti hakkında yorum yapabiliyorsan şarap hakkında da yorum yaparsın. Kahvaltı alışverişinde tercih ettiğin peynir markaları varsa bir süre sonra tercih ettiğin şaraplar da olur. Az önce şarabın daha karışık olduğundan bahsetmiştim. Gerçekten bir yudum şarap içinde o kadar farklı tatlar barındırır ki güzeline rastladığında damağını şaplatmadan, yudumlarını küçültmeden, sürekli koklamadan duramaz olursun.

Geldik işin temeline. Şayet bu nimeti soğuk ayran gibi lüpletirsen sadece içmiş olursun. Üstelik paran da boşa gider. Yani lüpletmek için, sarhoş olmak için şarap içiyorsan cüzdanını hafifletmene gerek yok. Tadımın en temel iki kuralı vardır. Dikkat ve yavaşlamak. Şayet kalabalık ve gürültü seni etkiliyorsa üçüncü kural olarak sakin bir ortamı da sayabiliriz.

Dikkat!
Şarabı ne kadar dikkatli içersen o kadar çok sırrını seninle paylaşır.

Yavaşla!
Ne kadar yavaş davranır ve ağırdan alırsan şarap da o kadar keyif verir. İlk kadeh ile ikinci kadeh arasındaki farkı keşfedersin. Sabırla havalandırmanın sonuçlarına damağın ile şahit olursun.

Evet efenim. Programımızın bana ayrılan bölümünün sonuna geldik. Tadım konusuna devam edeceğiz.

Doğruluk Beyaz Peynir

Benim gibi şarap meraklısı olmayan arkadaşların alaylarına alışmış durumdayım. Ben de onlarla birlikte şarap ve sevenleri ile dalga geçip sırıtıyorum. Üstelik bizzat yaşadığım şarap maceralarına kahkahalar ile gülüyoruz. Elbette bu neşeli sohbetlere her daim bir şarap eşlik ediyor. Her şarabın aynı olduğunu düşünen arkadaşlar beğendiğim şişeyi olduğu gibi bana bırakıyor. Nasıl bir keyif anlatamam. Ne yazık ki sık görüştüğüm dostlar da şaraptan ziyadesi ile anladığı için bu durum fazla yaşanmıyor. Yurt dışından eli boş gelmeyenleri de unutmamak gerek. Şaraba olan ilgimin bu denli sevilmesi de ayrı bir keyif. Şarap tadımını kendimce anlatmaya başlamadan başka konulara girmiş olmamı mazur göreceğini düşünüyorum.

Tamam, kabul ediyorum şarap tadımını benden öğrenecek değilsin. Şayet üreticiler bu günahı işlediğini duyarsa hiç hoş olmaz. Fakat mutlaka paylaşmak istediğim bazı sırlar var :) İnan bana tam şu anda kendimi muteber bir medya yazarı gibi hissettim. Paylaşacak sırlar var safsatası ile merak uyandırma ucuzluğuna kaçtığım için affınıza sığınıyorum :)

Bir itiraf ile başlayalım konumuza. Yıllar evvel tüm şarapların aynı olduğunu düşünürdüm. Şarap, sadece şaraptı. Alkole uzun süre ara verip açılışı şarap ile yapınca durum biraz değişti. Yılların verdiği özlem mi yoksa şarabın güzelliğinden mi bilmem tam anlamı ile tadı damağımda kaldı. İlerleyen günlerde rakı, bira, viski, tekila gibi eski dostlar ziyaret edildi. Yine de o şaraptan alının keyife rastlanmadı.

Efenim girişi yaptık. Devamı gelecek. Bilmeniz gereken önemli konulara değinilecek. Şimdilik bilmeniz gereken tek şey beyaz peynir tadabilen birinin şarap tadabileceği. Fiziksel bir engeli olmayan her insan şaraptan anlar ve tadım yapabilir.

Biraz meze ve bir kadeh şarap alıp geliyorum. Devam edeceğiz.

Deinhard Cabinet

Hastasıyım :) İçi mey dolu her şişeye karşı ziyadesi ile ilgim olduğunu kabul ediyorum fakat sofrada tek veya iki kadeh varken minik şişeler gözüme daha güzel görünüyor. Bir şişeyi açıp da bitirmemek imkan dahilinde değil. En azından benim için durum böyle. Yoksa bir çok şarap severin yaptığı gibi iki gün önce açılmış diye nimeti hor görmem. Evvela nimete şart koşmamayı öğrenmen gerek. Şişe açıldı diye hepsini içmemin sebebi oburluktan efenim :) Evet, pek adabı ile içtiğim söylenemez.

Gelelim konumuza. Diğer günlere oranla Cumartesi günleri daha erken uyanıyorum. Nasıl ama? Gelelim konumuza dedim akabinde uyku düzenimi ifşa etmeye başladım. Olacak iş değil :) Ama bir yerden bağlayacağım biraz sabır. Ne diyordum? Sen tut uyan sabahın köründe, cırtlak müezzin henüz sabah ezanını dahi katletmemiş. Hafif bir kahvaltı ardından sanal alemde ağır bir kürek yarışı. Öğlene ne kaldı ki? Yemek yemeli, şarap içmeli. İşte tam bu noktada minik şişeler devreye girdi. Az önce bahsettim. Ben bir şişe ile yetinemiyorum. Şimdi şampanya açsan mütakiben yemeğin yanına ne açacaksın. Peki ya sonra tatlı yemek istersen, kahve dilersen? Eder sana üç şişe. Öğlen sızması güzel olmuyor. Abartmamalı. Minicik şampanyamızı açmalı. 20’lik. Tam benlik. Deinhard Cabinet evlere şenlik, damaklara ziyafet. Yılbaşı sepetlerinin vazgeçilmezi. Laf aramızda çok matah bir nane değil. Bizimkiler daha evlasını yapıyor lakin minik şişeleri bulunmuyor. İki kadehte bitiririm ben bunu. Biraz ekmek kızarttım, üzerine zeytin ezmesi. Mis. İkinci kadehte ikinci minik şişeyi gözüme kestirdim. Kavaklıdere Lal hem de 375 ml…

Kouvet Sofra Şarabı

Gel gel konu ilginç. Şimdi efenim evvela köken biliminden eser miktarda bahis açmak gerek ki asıl konuya girdiğimizde damdan düşenin halinden anlar olmayalım. Köken bilimi ne ola ki diyenlere el cevap: Etimoloji. O da ne ola ki diyenlere el cevap:

Köken bilimi veya etimoloji, bir dildeki sözcüklerin kökenlerini ve bunun bir gereği olarak o dilin diğer dillerle ve o dili konuşan toplulukların geçmişten bugüne diğer topluluklarla olan kültürel ilişkilerini araştırır. Bir başka tabirle köken bilimi, bir kelimenin ya da dildeki benzer bir kullanımın gelişme sürecinin ilk ortaya çıkışından itibaren izlenmesi, hangi dillerde ne şekilde yayıldığının tespit ederek parça ya da bileşenlerinin analiz edilmesi bilimidir.

Tekrar oku istersen. Mühim konu hafız. Kaçırma.

Eski Yunanlılar özellikle de MÖ 6. Yüzyılda yaşamış olan Milas’lı Thales bir demir parçasının başka bir demin parçasını kendine çekebildiğini ispat etmişti. Söz konusu parçalar Ege’deki Magnesia’dan gelmiş olduğu için bu taşlara “Magnêtês lithos (Manisalı taş/ Manisa taşı)” adı verildi. Magnesia yani bizim bildiğimiz Manisa.

Magnesia, Magnêtês, magnet, mıknatıs! *

Tamam, fazlası şu anda lazım değil. MÖ 6. Yüzyılda biz bu topraklarda değildik lakin benim dedem tarım ile hayvancılık ile uğraşırken hesabını kitabını tutarken ve dahi mektuplarını yazarken Osmanlıca kullanırmış. Çocukluğumda ahırda bulduğum kağıtlar dua değil sıradan yazılarmış. Evet, padişahım çok yaşa diye de bağırmış.

O yıllarda da Manisa varmış ve illaki Manisa’lı bir sekkare olacağını ben varsayıyorum.

Toparlarsak. Kartvizitine Sekkare yazan sekkarenin, sirkesinin dahi başımın üstünde yeri var. Şarap Yapımcısı yazan da en az sekkare kadar evla. Diğerlerinin marifetlerine taş atmayan ne olsun :)

Umami Nedir?

Efenim dil konusunu ele aldığımız diğer iki yazıya göz atmadıysanız şöyle bir uğramanızı dilerim. Birinci yazımız burada ikincisi ise şurada.
Şimdi efenim dil üzerine kestiğimiz ahkâmlara devam etmeden önce acı bir gerçeği paylaşmak istiyorum. Ispanakta demir yokmuş örneği ile bilim adamlarının yaptığı vahim hataları anlatanlara şahit olmuşsunuzdur. İşte şu anda bir başka hatayı ifşa ediyorum. İlkokulda bizlere anlatılan, şarap seminerlerinde gözümüze sokulan dil haritası yanlışmış! Vay bana vaylar bana. Japonlar yine karıştırmış ortalığı. Bilim adamları da olur vermiş. Umami adında yeni bir temel tat keşfedilmiş. Japon dilinde “lezzetli” anlamına geliyormuş. İşte tam bu noktada bilim adamları gözümden düştü. Tamam bilim, ilim, irfan… Be adam koskoca bilim adamı oldun ama milletlerin damak tatlarından haberin yok be yavrum. Japonun lezzetli olarak adlandırdığı tat benim için lezzetli olabilir mi? Yok efendim reseptörler şöyle çalışırmış. Vay efendim dilden alınan hedeler beyine hödölenirmiş. Pehey! Japon ne bilir Lüferi, Fransız ne anlar Hünkâr Beğendiyi, İtalyan neylesin Bulgur Pilavını. Dilimizde reseptörler var. Eeeee, sonra? Onlar tat alıyor. Oldu! Yahu tamam alıyor almasına da bu kadar tantanayı hak ediyor mu bozulmuş üzüm suyu? Asmalar bilmem nereden. Fıçı teaaaa Fransadan, yetmedi Amerikanyadan. Şişeyi de Polonya dolaylarından getirdik mi küreselleşmenin daniskası raflarda yerini alır be canım. Elçiye zeval olmaz. Harran Üniversitesi bünyesinde yapılan bir çalışmayı sizlerle paylaşmak istiyorum. Buyurunuz buradan inceleyiniz.

Ben de şuracığa çalışmanın sonucunu yazayım.

Dört temel tada ait duyusal değerlendirme sonuçları incelendiğinde, dört temel tadın kadınlar ve erkekler tarafından algılanmasında ve derecelendirilmesinde farklılıklar olduğu ortaya çıkmıştır. Genel olarak, erkeklerin tatlı, tuzlu ve ekşi tatlarına karşı kadınlara göre daha hassas oldukları belirlenmiştir. Ancak, kadınların da acı tada karşı, erkeklere göre daha hassas olduğu saptanmıştır. Dört temel tadın algılanmasında yaşın etkili olduğu saptanmıştır. 20-30 yaş grubundaki kadınların ve erkeklerin, 30-40 yaş grubundaki kadınlardan ve erkeklerden daha duyarlı oldukları belirlenmiştir.

Araştırmayı detaylı incelerseniz kişilerin yemek alışkanlıklarının dahi tat eşiğini etkilediğini göreceksiniz. Yaş grubuna da dikkat edin. Damağınızın en verimli olduğu dönemde içtiğiniz şarapları bir hatırlayın. Bilimsel araştırmalar karşısında da eksik kalmamam, şahsi fikrimi beyan etmem gerek. Çocukluk dönemimiz dahi tat ve koku eşiğimizi etkiler. Kendimden örnek vermek gerekirse ben kükürt kokusunu hiç bilmem, otuz yaşıma kadar ne yaban mersini gördüm ne yedim ne kokladım. Orman meyveleri denilen gruptan haberdar değilim. Neyse ki kedim var da kedi çişinin nasıl koktuğunu biliyorum :)

Yazıya bol miktarda Vinkara marifeti Kalecik Karası – Hamburg Misketi Pembe Şarap eşlik etti. Ellerine sağlık diyorum.

Afiyetle efenim, afiyetle…

Duyusal Gıda Değerlendirmenin Esasları

Kadehi doldurup geliyorum, geldim! Bir önceki yazıyı okudun mu? Okumayana bir zahmet diyorum. Biz okuyanlar ile devam edelim sen arkadan yetişirsin.

Duyusal Gıda Değerlendirme Esasları
Nasıl? Fiyakalı değil mi? İşin bilimsel ifade biçimi bu şekilde efenim. Üstelik algılama eşiği olarak tabir edebileceğimiz bir kıstasımız da bulunuyor. Bu algı eşiği mühim bir kıstas efenim. Diğer mühim konumuz ise tat eşiği. Şimdi bu iki olguyu ele alalım akabinde duyusal değerlendirmeye geçelim. Öncelikle bir tadın algılanabildiği en düşük miktara tat eşiği deniliyor. Algılama eşiği ise kişiden kişiye değişiyor. Başka bir değiş ile bilimsel olarak tat eşiği belirlense dahi kişinin algılama eşiği bu değeri alt üst edebiliyor. Sen meydana atılıp duyusal gıda değerlendirmesinde uzmanım dediğin anda sana sordukları bu eşik oluyor. Elbette sözlü sınava tabi tutulmuyorsun. Sehven oluşacak hataların önüne geçmek maksadı ile yazılıdan ziyade tadarak sınanıyorsun. Hani şu üstat dediğimiz algı eşiği tavan yapmış şarap severler var ya, işte onlar senin sandığın gibi arada bir şarap tatmıyor. Yılda yaklaşık beş bin farklı şarap tadıyorlar.

Hani şu üstat dediğimiz algı eşiği tavan yapmış şarap severler var ya, işte onlar senin sandığın gibi arada bir şarap tatmıyor. Yılda yaklaşık beş bin farklı şarap tadıyorlar.

Maksat eşiği parlatmak :) İşleyen dil paslanmaz, damak körelmez efenim. Duyusal gıda değerlendirme, işlenmiş her tür gıda ürününün halka arzından önce titizlikle ele alınan bir konu. Bu sadece şarap için geçerli değil. Çaydan tutun bala oradan gofrete buradan zeytinyağına kadar nice ürün duyusal olarak değerlendiriliyor. Bu değerlendirmeleri algı eşiği tavan yapmış, en düşük tat eşiğindeki lezzetleri dahi algılayan insanlar yapıyor. Bugünlük bu kadar efenim. Bir sonraki dil, tat ve içelim panelimizde algı eşiğimizi etkileyen faktörler üzerine ahkâm kesiyor olacağız. Sigara kullanımının, tatlıya olan düşkünlüğün, acı severliğin ve daha nice faktörün dilimize nasıl etki ettiğini öğreneceğiz.

Kuş :) Son yazıyı buraya bağlayacağız...

Şarap sektöründeki dostlar ahkâmlarımı gülümseyerek okuduklarını söylüyorlar. Lakin işin ucu kendilerine dokunduğunda yüzler asılıyor. Keyifli sohbetlerimizde sağıma soluma iğne batırmaktan, kafama taş ve dahi kaya atmaktan kendilerini de alamıyorlar. Haklılar. Hem dersimi bilmiyorum, hem de şişmanın herkesten. Tıklamalı. İzlemeli, tekrar izlemeli ve okumaya devam etmelisin.

Bu sefer çalıştım dersimi. İyi nişan alırım, asamam ben kendimi…

Hadi yeter. Başlayalım densizlik etmeye.

Dil!
Sen hiç dondurma yalarken, tadını dilinin neresi ile aldığına dikkat ettin mi? Vay şişman vay! Gururla söyleyebilirim ki ben etmedim. Yaladım yuttum. Oh ne güzelmiş dedim. Meraklı, duygusal ve neşeli bir şarap sever olarak ilk şarap dersine katıldığımda kocaman bir dil gördüm. Cümle içinde kullanalım. Ben dil gördüm. Projeksiyon cihazından perdeye yansıyan dil sureti üzerinde çok ilginç bilgiler yer almaktaydı. Ülke sınırları gibi hatlar ile ayrılmış bölgelerin orta yerinden çıkan oklar “Tatlı, Ekşi, Acı…” gibi kelimelerde son buluyordu. Vay anasınıydı sayın dostlar. Vay! Alenen bir dil haritası görüyordu gözlerim. Zayıftı coğrafyam din kültürü ile birlikte ama anladım dil haritasını.

… dil yüzeyinin moleküler coğrafyasında bir karışıklık olur. Yüzeyi geçmek için iyonlar arasında bir değişim söz konusudur. Bundan sonra, elektriki depolarizasyon ile bir sinir vuruşu (impuls) başlar ve beyne iletilir. Başka bir görüşe göre…*

Kaldırıldı kadehler, sallandı havada, sual olundu elbette! Ne tadı aldınız? Diyemedim ki sirke gibi bu şarap. Sadece sirke kokuyor ve dahi imamın abdest suyu kıvamında. Baktım çevremde otlayanlara, uydum ben de meşhur psikolojik örneğimize. Domatesi dedi biri, beriki yaban mersini diye ekledi… Ulen dedim kendime. Yemedin ya hiç yaban mersini!

Kadehi doldurup geliyorum…

Keçi Kulesi - Fairview Goat Tower

Evet, efenim aylar sonra yazmaya başlamama vesile olan bir tadımdan bahsetmeden önce kaldığımız konuyu toparlamak gerekiyor. Uzun zaman önce şarap efsanelerinden bahsetmeye başlamışım. Neler derlemişim neler. Şarap severler dünyasından farklı şekillerde duyabileceğiniz türlü efsaneden bahsetmişim. Efsaneler konusunu kapatmadan geçmiş yazıları bir sıralayalım:

Horasan Şahı Şeminan ve Telaşlı Atmaca
Zeus’tan Olma Semele’den Doğma Dionysos
Hükümdar Cemşit ve Sevdiceği
Nuh Peygamber, Çoban ve Keçi

Bol miktarda efsanenin kulağını çınlatmış kendimce yazmışım efenim. Bakalım başka ne gibi efsanelerimiz varmış.

Evvela Mısır mitolojisine bir uğrayalım. Mısır mitolojisinde güneş tanrısı, evrenin yaratıcısı Ra, şarap ve sarhoşluğu yeryüzüne getirir. Ra insanlığı (Yunanlıların Afrodit’i) tanrıça Hathor’un gazabından koruyabilmek için, içine hoşluk ve sarhoşluk veren kan renkli bir içki yaratır. Mısırlılar şarabı Osiris’e (Yunanlıların Dionysos’u) adarlar ve bu ilahi varlık anısına, tüm bayramlarında, öküz başlı tanrıçanın koruyuculuğu altında şarabı başköşeye koyarlar.

Gelelim Yunan kardeşlerimize. Yunan mitolojisinde de, iki anlatı vardır. Birincisi şarap ve sarhoşluk tanrısı Dionysos, karısını kendisine gönderdiği için kral Aenea’yı asma vererek mükâfatlandırır. Bir başka rivayete göre kral Aenea’nın Stafilos (Yunanca üzüm salkımı demekmiş) adlı çobanı bir keçisinin üzüm yedikten sonra çok neşelendiğini görür. Bakınız yine çoban yine keçi. Dikkatinizi çekerim. Bunu gören Stafilos bu meyveyi sıkıp suyunu içmenin hoş olacağını düşünür. Akıllı çoban vesselam. Gördüğünüz gibi keçiler olmasa halimiz harap. Peynir olsun, kahve olsun, şarap olsun her nimetin ardından bir keçi çıkıyor :)

Bakalım Roma’da durum nasıl. Roma mitolojisine göre şarap, ekin ve asma tanrısı Satürn’ün bir armağanıdır. Ekinin ve asmanın tanrısı, eli oraklı beli bıçaklı bu tanrımızı Romalılar bir elinde orak, bir elinde bağ bıçağı ile gösterirler. Gördünüz mü tanrıyı. Bağ bıçaklı tanrı olur da hürmet edilmez mi?

Kim kaldı efenim? Elbette Galyalılar. Galya mitolojisinde de, Kelt icadı çam ağacından yuvarlak fıçı ve efsanevi içkimiz şarap tanrı Sucellus’ın koruması altındadır. Kolay değil, şarap bu. Çalarlar filan neme lazım. Tanrıya emanet etmek gerek :)

Efsanelere noktayı koyduk lakin efsaneler bunlarla sınırlı değil. Notlarıma şöyle bir göz attım daha yazmayı düşündüğüm ona yakın efsane varmış. Sıkıldım bu efsane işinden. Dolayısı ile merak eden arasın bulsun diğerlerini :)

Telaşlı Atmaca

Efsaneler bitmez, şarap tükenmez. Gelelim Horasan Şahı Şeminan efendiye. Sanal âlemde epey aradım lakin muhterem hakkında fazla bir bilgiye ulaşamadım. Günümüzde âlimler diyarı olarak anılan, Horasan harcının kaynağı, kırmızı topraklı diyarlarda bulunan Herat adında bir yerleşim merkezi bulunuyor. Çamlı şehir olarak da anılıyor zira yıllar evvel şehre ciddi miktarda çam ağacı dikilmiş ve yarıdan fazlası heba olmuş. Yarıdan fazlasının heba olmasına rağmen kalanlar halen çamlı şehir olarak anılmasına yetiyormuş. Horasan Şahının torunları boş durmamış efenim. Dikmişler ağaçları çöle, sulamışlar eşeklerle. Sen de her bir yanı sularla çevrili topraklarda ağaç gölgesine hasret yaşamaya devam et. Elbette bizim hikayemiz yaşandığında Herat henüz çam ağaçlarına kavuşmamış. Şah Şeminan Herat kalesinin kulelerinden kırmızı topraklı diyarı seyreylerken ziyadesi ile telaşlı bir atmaca görmüş. Atmaca nasıl telaşlı olur ve bu nasıl anlaşılır şeklinde sorulara cevap veremeyeceğim zira bırak telaşlısını sakinini dahi görmüşlüğüm yok. Koskoca şah elbet senden benden daha iyi anlar atmacanın telaşını. Hele ki atmacanın boğazına dolanmış bir yılan varsa. Şaşırma azizim. Sen, tut densiz yılan, dolan atmacanın boynuna, atmaca can havli ile havalan, oldu mu sana uçan yılan ve telaşlı atmaca. Efsaneye yorum katmak yeni yasalara göre suç mu acaba? Misafirlere de şarap ikram ettik, derdest etmesinler durduk yerde. Şahsi korkuları bir yana bırakıp cesur şah, uçan yılan ve telaşlı atmaca hikayemize geri dönelim. Cebbar cevval şah çekmiş yayını atmış okunu, alnından vurmuş uçan yılanı. Pehey! Kurtarmış ya bizim telaşlı atmacayı.

Cebbar cevval şah çekmiş yayını atmış okunu, alnından vurmuş uçan yılanı. Pehey!

Gel zaman git zaman şah kuleden memleketi seyretmeye devam etmiş. Günlerden bir gün bizim telaşlı atmacayı sakince uçarken görmüş. Kartal misali keskin gözleri olan ve atmacalardan iyi anlayan şah bir de bakmış ki atmaca gagası ile bir şeyler atmaktadır havadan. Tez haber salmış adamlarına. Şahın adamları atmacanın üç tohum serptiğini söylemişler. Bunun üzerine şahın nedimeleri bu tohumların ekilmesini tavsiye etmiş. Ekilen tohumlardan kırmızı meyve veren bir bitki türemiş. Evet, üzüm! An itibari ile efsanemizde üzüme ulaşmış bulunuyoruz. İlerleyen satırlarda üzümün şaraba dönüşmesi, günümüze kadar gelmesi ve yasaklanması konusunda da bilgiler bulacaksınız efenim :) Taraflarından tohumların ekilmesi salık verilen cingöz nedimeler can alıcı hamleyi yapmış ve meyveler sıkıla suyu elde edile buyurmuşlar. Elbette bu su mayalanmış ve köpürmüş. Fakat insanoğlu vahim hatayı yine yapmış daha önce aktardığım Hükümdar Cemşit ve Sevdiceği efsanemizde olduğu gibi bu sıvının zehirli olmasından şüphelenmiş. El altında ölümü bekleyen tutsaklardan birine bu sıvıdan içirmişler. Bakmışlar ki densizin hem keyfi yerine gelmiş hem de daha fazla içmek ister işte o vakit anlamışlar ki ürettikleri sıvı nimettendir. Bolca içilir, keyif verir, âdemi hoş eyler. Böylece ilk şaraplar da üretilmiş miş… Efsaneler biter mi? Bitmez :) Yakın zamanda birkaç efsane daha aktarıp bu konuya noktayı koymuş olacağız efenim. Bol şaraplı, hiç yılansız, çok nedimeli günler.

Afiyet Olsun!

Rivayete göre Zeus’un, Semele adlı bir prenses ile evlenmesi sonucu dünyaya gelmiş olan Dionysos bitki özsularının tanrısı olarak görev yaparmış. Kır çiçeklerinden tutun ulu çınarlara kadar tüm bitkilerin canlanmasını, meyve vermesini, çiçek açmasını sağlayan bu özsuların tanrısı olmak kolay değil. Sanırım bunca bitki ile uğraşırken üzüm suyu ile de haşır neşir olmuş ki ilerleyen yaşlarında şarap tanrılığına terfi etmiş.
Elbette bu terfi kolay olmamış. Zati muhterem tanrı olduğu için aylaklık edecek vakti bolmuş. Günlerden bir gün mağara kenarında bulduğu üzümleri toplamış ve üzümleri ezerek altın bir kap içinde sularını çıkarmış. Buradan ne anlıyoruz? Aylak aylak gezip üzüm suyunu altın kaplarda sıkmak için tanrı olmak gerek. Bakınız mitolojide dahi şarap üretmenin kolay bir iş olmadığı bilgisi veriliyor. Üstelik o dönemde TAPDK adında bir kurumun olmadığına da eminim. Sık üzümün suyunu yap şarabı akabinde hemen şarap tanrısısın. Elbette durum günümüzde böyle değil. Şarap üretmek bir nevi Don Kişot’luk ama üzülmeyin, şayet bu kadar cesur değilseniz denetçi olursunuz. Hem zahmetsiz hem fiyakalı! Ne diyordum?

Tanrı olmak zor iş azizim. Koskoca tanrısın kendi şarabını kendin yapıyorsun. Her neyse efenim bizimki altın kaplarda üzümleri ezip sularını çıkartmış. Üzümlerin mağara kenarında bulan ve cebinde altın kabı ile gezen tanrımız elbette elde ettiği üzüm sularını saklamak için bu mağarayı kullanmış. Hikmetinden sual olunmuyor yüce Zeus. Mağarada mayalanıp şarap haline gelen bu sıvıdan içenler rahatlayıp, dertlerinden bir an için olsa da kurtulduklarını hissetmişler. Hissiyatlar bununla sınırlı kalmış sanmayın! Neşelenenler, gevşeyenler, cesurlaşanlar, özgüveni artanlar dahi olmuş. Elbette bu olay bizim Dionysos kardeşimizin şarap tanrılığı yolundaki ilerleyişini sağlamlaştırmış. Bu dönemden sonra yüce tanrımız sevdiği âdemleri şarap ile rahatlatır ve güzel sohbetler yaptırır olmuş. Sevmediklerini ise şarap sayesinde densiz, izansız ve hatta bostana destursuz giren eylemiş ki şiddet, kıskançlık, hüzün gibi davranışlar sergilesinler. Bu sayede sevmediği âdemleri rezil rüsva etmekle kalmamış, tanrı ben değil miyim bakış açısı ile bu âdemciklere cinayet işletmek ve hatta kendi canlarına son vermek gibi türlü naneler ikram etmiş. Şarabı su gibi tüketen garipler de bu naneleri afiyetle yemiş.

Bu dönemden sonra yüce tanrımız sevdiği âdemleri şarap ile rahatlatır ve güzel sohbetler yaptırır olmuş.

Efenim özetle tanrı olup şarap imal etmek güzel, şarabı küpü ile mideye indirmek nahoş bir eylem olarak tarihe geçmiş. Küp ile şarap ikram olundu da biz mi içmedik? Konuyu toparlayalım. Bu sefer ayık yazıyorum. Yazıya sade bir kahve eşlik ediyor. Elbette Türk Kahvesi! Bizim kahveyi Türk adı ile çağırmak her daim garipsediğim bir durumdur. Sanki biz Avustralya’da yaşayan Aborjin’leriz de kahvede fizan civarında yaşayan Türk kavimlerinin yöntemi ile yapılıyor. Her neyse efenim. Kahve sade Türk Kahvesi! Mekân Gloria Jeans! Kahvenin yanında ikram olunan su Nestle Pure Life! Sipariş veren insanların sarf ettikleri kelimelerin neredeyse tamamı başka bir dilde, midyum caffe mocha!

Sanki sarhoşken konudan daha az kopuyorum değil mi? Bol şaraplı günler efenim. Afiyet bal şeker olsun. Bayat şaraplarınızı evde bulundurmayın her an baskına gelebilirler :)